นักสื่อสารสร้างสรรค์

สถานการณ์โลกที่มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว และมีความสลับซับซ้อนมากขึ้น ได้สร้างผลกระทบต่อวิถีชีวิตของผู้คน รวมถึงเด็กเยาวชนเป็นอย่างมาก เนื่องจากระบบครอบครัว ระบบการศึกษา กระบวนการการเรียนรู้และถ่ายทอดทางสังคมแบบในอดีต ก้าวไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลง ทำให้เกิดช่องว่างของการถ่ายทอดการเรียนรู้ เด็กเยาวชนใช้เวลาอยู่กับสื่อมากกว่าอยู่ในห้องเรียน มีสื่อที่มีเนื้อหาไม่เหมาะสมต่อการเรียนรู้ต่อเด็กเยาวชนเผยแพร่อย่างรวดเร็วกว้างขวาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสื่อใหม่ที่หลอมรวมสื่อรูปแบบต่างเข้าด้วยกันยากต่อการควบคุมกำกับดูแล ทั้งจากหน่วยงานของรัฐ และระบบสังคม ประชาชนยังไม่สามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรสื่อเพื่อสร้างการเรียนรู้ และนำมาเป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชนและสังคม ในขณะที่ธุรกิจอุตสาหกรรมสื่อเติบโตอย่างรวดเร็วและมุ่งแข่งขันเพื่อสร้างผลกำไรเป็นหลัก

วิถีชีวิตของเด็กเยาวชน นอกจากจะใช้เวลากับการเสพย์สื่อมากขึ้น ยังพัฒนาตนเองเป็นผู้สื่อสารมากขึ้น แต่ด้วยความจำกัดด้านทักษะและประสบการณ์ชีวิต ขาดพื้นฐานความรู้ความเข้าใจและไม่เท่าทันสื่อ ในขณะที่สังคมไทย กำลังเผชิญปัญหาและความท้าทายหลายด้าน ในการตอบสนองต่อสถานการณ์เปลี่ยนแปลงที่รายล้อมรอบตัว การรู้เท่าทันสื่อเพื่อสร้างและเข้าถึงสุขภาวะองค์รวมทั้งมิติกาย จิต สังคม และปัญญา จึงเป็นเครื่องมือสำคัญที่จำเป็นที่จะต้องได้รับการออกแบบให้เป็นกระบวนการสื่อสร้างสรรค์เพื่อสุขภาวะ เพื่อเตรียมความพร้อม สร้างศักยภาพและความเข้มแข็งให้แก่เด็ก เยาวชน ให้เป็นพลเมืองที่มีทักษะชีวิต สำนึกสุขภาพรู้เท่าทันสื่อ รู้จักและเท่าทันตนเอง เท่าทันสังคม มีความรับผิดชอบและมีส่วนร่วม รู้จักสิทธิและทำหน้าที่ในการร่วมพัฒนาสังคมเพื่อสุขภาวะ

การขับเคลื่อนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็ก เยาวชน ให้เป็น "นักสื่อสารสร้างสรรค์สุขภาวะ" (Creative Communicator for Health) เป็นพลเมืองที่ตื่นรู้ (Active Citizen) และผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Change Agent) ที่สามารถสร้างทักษะภูมิคุ้มกันทางสื่อและสุขภาวะตลอดชีวิต ทุกที่ ทุกเวลา เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง ที่มีคุณภาพทั้งภายในและภายนอก มีความใส่ใจต่อชุมชน สังคมและประเทศชาติ ภายใต้แนวคิด สื่อดี พื้นที่ดี ภูมิดี ที่จะนำไปสู่การสร้างสังคมสุขภาวะที่มีพลเมืองตื่นรู้ และพลเมืองที่เป็นนักสื่อสารสร้างสรรค์สุขภาวะ จึงเป็นหลักการสำคัญที่จะนำไปสู่การทำให้ทุกคน ทุกสื่อเป็นโรงเรียนของสังคม ในทุกที่ ทุกเวลา ต่อไปในอนาคต

 

คำนิยามเชิงปฏิบัติการ

นักสื่อสารสร้างสรรค์สุขภาวะ หมายถึง บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่มีศักยภาพและทักษะในการใช้สื่อและการสื่อสารเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมในการพัฒนา เปลี่ยนแปลง และหรือแก้ไขปัญหาของตนเอง ครอบครัว ชุมชน สังคมอย่างสร้างสรรค์และมีความรับผิดชอบ และนำไปสู่การมีภูมิรู้เท่าทันสื่อเท่าทันสุขภาวะ มีหลักคิดในเชิงวิเคราะห์ประเด็นเนื้อหาและสถานการณ์สุขภาวะที่สร้างสรรค์

กระบวนการสื่อสร้างสรรค์ หมายถึง กระบวนการที่ใช้สื่อให้เป็นเครื่องมือ ช่องทาง และเป้าหมายของการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ กระบวนการพัฒนาและสร้างการเปลี่ยนแปลง ที่นำไปสู่การดำรงชีวิตที่ดี มีสุขภาวะของกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งเป็นการใช้สื่อแบบผสมผสานกับสถานการณ์และบริบทที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ สื่อสิ่งพิมพ์ สื่อวิทยุชุมชน วิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ เคเบิ้ลทีวี สื่อออนไลน์ สื่อโซเชียลมีเดีย สื่อหนังสั้น สื่อศิลปวัฒนธรรม เช่น ดนตรีพื้นบ้าน การแสดงพื้นบ้าน ละครหรือนิทานพื้นบ้าน หุ่นเงา หุ่นเชิด ซึ่งใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ภาษาถิ่น วิถีวัฒนธรรมท้องถิ่น ตำนานประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ภาษาถิ่น วิถีชาติพันธุ์ สื่อที่เป็นบุคคล เช่น ปราชญ์ชาวบ้าน ครูภูมิปัญญา ศิลปินพื้นบ้าน ผู้นำชุมชน สื่อกิจกรรมที่สร้างกระบวนการการเรียนรู้ เช่น ค่ายพัฒนาศักยภาพ เวทีและกิจกรรมการละเล่นที่ผสมผสานกับกิจกรรมประเพณีท้องถิ่น และยังรวมถึง สื่อกิจกรรมในระดับต่างๆ ทั้งในระดับครอบครัว โรงเรียนและชุมชน ที่เข้าถึงและสร้างผลกระทบต่อกลุ่มเป้าหมายและสาธารณะ

พื้นที่สร้างสรรค์ หมายถึง การทำให้เกิดพื้นที่ในเชิงกายภาพหรือพื้นที่ในลักษณะอื่นๆ เช่น พื้นที่สื่อ พื้นที่ทางสังคม ฯลฯ ซึ่งเด็กและเยาวชนหรือทุกคนมีส่วนร่วมในการออกแบบ ในการใช้ประโยชน์ เป็นพื้นที่สร้างชุมชนแห่งความสุข สร้างการเรียนรู้ การแบ่งปัน สร้างสัมพันธภาพ เสริมพลังบวก และสันติภาพ 

สุขภาวะ หมายถึง การดำรงชีพของบุคคลอย่างมีความสุขทั้งทางกาย จิตใจ สังคม และปัญญา ที่เชื่อมโยงและสะท้อนถึงความเป็นองค์รวมที่เกื้อหนุนกันทั้ง 4 มิติ มิใช่เพียงไม่มีโรคภัยไข้เจ็บ แต่รวมถึงการมีชีวิตที่มีร่างกายแข็งแรง จิตแข็งแรง มีความสุขอยู่ในสังคม โดยที่จุดเน้นประเด็นทางกาย คือ ลดปัญหาหรือปัจจัยเสี่ยง เช่น เหล้า บุหรี่ ลดการบริโภคอาหารที่มีความหวานมันเค็มสูง เพิ่มปัจจัยเสริม เช่น มีกิจกรรมทางกาย มีการบริโภคอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เช่น ผักผลไม้อย่างต่อเนื่อง จุดเน้นประเด็นทางจิต คือ จิตใจที่เป็นสุข ผ่อนคลาย ไม่เครียด มีสติ มีสมาธิ กล้าแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ จุดเน้นประเด็นทางสังคม คือ การอยู่ร่วมกันด้วยดี ในครอบครัว ในชุมชน ในที่ทำงาน ในสังคม เข้าใจยอมรับความเห็นที่แตกต่าง การทำงานร่วมกันเป็นทีม จุดเน้นประเด็นทางปัญญา คือ จิตที่พัฒนาให้มั่นคง ด้วยคุณธรรม เมตตากรุณา ปัญญาที่รู้เข้าใจเท่าทันโลกและชีวิตตามความเป็นจริง มีความรับผิดชอบ ไม่เห็นแก่ตัว มีจิตสาธารณะ จิตอาสาต่อผู้อื่น ชุมชนและสังคม

Visitors: 1,209,133